Ekonomik Büyüme ve Çevresel Faktörlerin İnsani Gelişme Üzerindeki Etkisi: Brezilya, Rusya, Hindistan, Güney Afrika ve Türkiye Karşılaştırması

Tür:

Kitap Bölümü

Yazar:

Atilla Ünlü

Yayın yılı:

2025

Yayıncı:

Özgür Yayınları

Dil:

tr

İktisat politikalarının temel hedeflerinden biri, sürdürülebilir ekonomik büyümeyi sağlamaktır. Ancak günümüzde kalkınma, yalnızca büyüme oranlarıyla sınırlı kalmamakta; çevresel sürdürülebilirlik ve enerji kullanımı gibi unsurlar da bu sürecin ayrılmaz parçaları olarak değerlendirilmektedir. Bu bağlamda, İnsani Gelişme Endeksi (HDI), ekonomik büyümenin yanı sıra çevresel etkileri de dikkate alan kapsamlı bir kalkınma göstergesi olarak öne çıkmaktadır. Bu çalışmada, 1991–2021 dönemi için Brezilya, Güney Afrika, Hindistan, Rusya ve Türkiye örnekleminde kişi başına düşen gelir, yenilenebilir enerji kullanımı ve karbondioksit (CO₂) emisyonlarının HDI üzerindeki etkileri incelenmiştir. Analiz sürecinde öncelikle ADF ve PP birim kök testleri ile serilerin durağanlık düzeyleri belirlenmiş, ardından ARDL sınır testi yöntemiyle değişkenler arasındaki uzun dönemli eş-bütünleşme ilişkisi araştırılmış ve son aşamada model parametreleri tahmin edilmiştir. Elde edilen bulgulara göre, Brezilya’da kişi başına gelir, yenilenebilir enerji kullanımı ve CO₂ emisyonları HDI üzerinde pozitif ve anlamlı etki göstermektedir. Güney Afrika’da kişi başına gelir ve yenilenebilir enerji kullanımı HDI’yi olumlu etkilerken, CO₂ emisyonlarının etkisi negatif ve anlamlıdır. Hindistan’da kişi başına gelirin HDI üzerindeki etkisi istatistiksel olarak anlamlı bulunmazken, yenilenebilir enerji kullanımı ve CO₂ emisyonları HDI’yi negatif ve anlamlı biçimde etkilemektedir. Türkiye’de kişi başına gelir HDI üzer…

Künye/erişim: kaynak bağlantısı